Philippines, Piracy and Property Rights

My trip to Quiapo (no, not patterned after Ricky Lee's scriptwriting manual) remains vivid in my head as the songs of the tinderos and tinderas kept going: Dibidi... dibidi... dibidi.

Naalala ko tuloy ang balita kahapon. Gusto ng mga pharmaceutical lobbyists sa America na bigyan ng economic sanctions ang Pilipinas dahil sa Cheaper Medicines Act ng huli. Violation daw yun ng intellectual property rights (IPR) ng mga malalalaking pharmaceutical companies. Pumirma kasi ang Pilipinas sa isang kasunduan under the General Agreement on Tariff and Trades with regard IPR.

Pero kung may punto nga ang mga American lobbyists, ibig sabihin, kailangang mahal ang mga gamot. Ibig ding sabihin, kung ang isang mahirap ay magkakaroon ng karapatan na maka-afford ng gamot para sa isang malusog na pangangatawan ito ay isang violation din ng IPR. Ibig ding sabihin, ang tanga-tanga talaga ng mga Pilipino dahil ibinoboto ng mga ito ay mga opisyal na basta na lang pumipirma ng mga hindi naiintindihan na dokumento. Buti na lang merong Gloria Arroyo na matapos sumabog ang balita na negatibo sa bansa ang implikasyon ng ZTE Broadband Deal, minadyik na lang para mawala ang mga dokumento. Galing di ba?

Pero isang malinaw na implikasyon din ang kahalagahan ng amendments sa Konstitusyon - amendments na hindi lang basta "able to read and write" ang kandidato kundi "able to understand" din ng kanyang binabasa at sinusulat.

But while we agree sa karapatan ng mga nag-isip, nag-imbento, gumawa, nag-develop, etc., ng mga bagay-bagay (gamot, pelikula, damit, musika atbp.), dapat gumawa rin ng paraan ang gobyerno para hindi naman lahat pabor sa mga may-ari ng IPR. Ang trabaho ng gobyerno ay balansehin ang mga interes at gumalaw patungo sa ikauunlad ng bawat isa. Puwedeng isa ang Cheaper Medicines Act pero huwag naman sanang maging bahag ang buntot ang gobyerno pag umalma na ang ibang bansa. Ikalawa, huwag lang tumutok sa gamot. Tutukan din ang iba pang bagay tulad ng Free and Open Source Software (FOSS) Bill na hanggang ngayon, nasa drawer pa rin ng mga kongresista. Matagal na ata yun na nai-file pero mukhang hanggang filing cabinet na lang.

Ikatlo, tutukan din ang mga smuggler na kasabwat ng ilang tao diyan sa gobyerno. Mukha kasing ang nangyari, everybody happy lagi at naging "customary" na ang snuggling. Kung may hinuhuli man, ito yung maliliit at mahihina mag-coordinate. Ganun nga ba talaga yun?

Siyempre, lagyan ng pangil ang mga batas. Huwag ng gawin yung slogan ni Erap na "walang kai-kaibigan at walang kama-kamag-anak" kasi may lusot dun. Wala na ngang kaibigan (kaya nga umalma si Jun Lozada dahil kumonti ang kita), at wala na ring kamag-anak kasi panay na lang "kapamilya". Otherwise, bakit sinasabing "all roads of corruption lead to Rome... este, Home... I mean, Malacanang"?

Piracy traffic and Jakie's Rush Hour 3

One sad news: Jacky Chan's 'Rush Hour 3' performs poorly in Hongkong
Another sad news: Piracy devoured Chan's movies.

Even in the Philippines, the streets are crowding with clear and not-so-clear copies of Rush Hour 3. Paano naman po, ang mahal ng sine ngayon. Nag-evolve na sana ang mga tao from radio drama and comics to movies pero eto, ang mahal na rin ng sine. Swerte ni Tikboy dahil ang kapitbahay niya ay nagyayabang na pamangkin ng isang miyembro ng VRB (now Optical Media Board) raiding team kaya hayun, laging may supply. At ang buong barangay, happy-happy ang buhay. Libreng DVD (pronounced as "deebeedee" sa may kanto ng Quiapo at sa may Divisoria) disk na pirated, me kasama pang DVD player na pirated din. Galing daw yun Hongkong. Tseng-wawa kasi ang brand.

Pero teka, ba't ganun? From VRB tapos me pirated DVD and VCD disks? Kala ko ba sinisira nila ng lahat ng makumpiska? Tulad nung magagarang sasakyan sa may Subic na sabi winasak ng wala ng makina? Ba't ang magagandang kopya nasasalin sa kamay ng iba? Kasama siyempre ang kay Francine Prieto na pelikula. Kuya Edu, bakit nga ba?

Ewan. Basta ang alam ko, somebody named Kautilya once said: Just as it is impossible not to taste a bit of honey that passes through one's tongue so it is impossible not to taste a bit of money that passes through one's hands. Siyempre kasama na dun ang deebeedee. And this simply means super serious ang gobyerno ni Aling Gloria sa paglansag ng piracy with Edu on the front. Kaso nga lang, to err is human kaya ang ilang duling sa VRB nalalagpasan na sirain ang ilang magagandang kopya.

Pero seryoso, kahit patawa ang Rush Hour 3 ni Jackie, me message dun na patama kay Bush at sa mga kaalyado nito -- ang mensahe ng taxi cab driver (Yvan Attal as George) sa France na sobrang war freak ang mga Kano at ang kaya lang ng mga ito ay ang mga maliliit na bansa tulad ng Iraq, Afghanistan, at iba pa. Kaya nga sabi ng driver ayaw niyang maging Kano. Pero di dun nagtapos, later inambisyon niya na maging American Spy dahil gusto niya ring pumatay ng tao for free.

But who will notice Attal's words? Tumagos kaya ito sa puso at utak ni Aling Gloria? Mukhang Hindi, no? Kasi sabi niya: We won't back down versus the Abu Sayyaf. Galing, di ba? Pero ba't Abu Sayyaf lang? Ang laban against piracy, nag-back down na ba? Kasi ang kapitbahay ni Tikboy nagpapahiram na naman ng The Bourne Ultimatum.

Pagkatapos mo Tikboy, pasa mo sakin ah?